احکام تشییع و دفن

۰
0

احکام تشییع و دفن از دیدگاه آیت الله العظمی بهجت

مستحبات تشییع جنازه

احکام تشییع و دفن : سؤال۱۳۷۵٫ مستحباتى که در هنگام تشییع جنازه بهتر است رعایت شود چیست؟

پاسخ:۱) پیاده تشییع کردن جنازه؛ ۲) حمل جنازه بر دوش، مگر در مواردى هم چون دورى مسافت؛ ۳) تفکّر تشییع کننده در مرگ خود؛ ۴) حرکت از پشت جنازه؛ ۵) حمل جنازه از چهار طرف؛ ۶) حرکت صاحب مصیبت با حالت عزادارى و…

مکروهات تشییع جنازه

سؤال۱۳۷۶٫ آن چه در تشییع جنازه بهتر است ترک شود چیست؟

پاسخ:۱) خندیدن و شوخى و لهو در هنگام تشییع؛ ۲) سخن گفتن و مشغول شدن به غیر یاد خدا و دعا و ذکر و استغفار در هنگام تشییع جنازه مکروه است، به حدّى که در روایت از سلام کردن بر تشییع کننده نهى شده است؛ ۳) راه رفتن از جلوى جنازه؛ ۴) تند بردن جنازه؛ ۵) دست بر دست دیگر زدن و نیز دست بر ران زدن.

دفن شخص خاکستر شده

سؤال۱۳۷۷٫ کسى که با حریق از بین رفته و فقط مقدارى خاکستر از او باقى مانده، آیا دفن او واجب است؟

پاسخ:به هر حال احترام مؤمن لازم است.

تماثل در دفن

سؤال۱۳۷۸٫ آن چه که در غسل میّت فرموده اند: غسّال باید مماثل باشد و در نبود مماثل محارم و… ، آیا در باب دفن میّت هم باید مراعات شود یا وظیفه ى خاصّى وجود دارد؟

پاسخ:مستحبّ است مباشر دفن زن، شوهر او یا محارم او باشد و با عدم آن ها، اقرب ارحام از مردان و پس از آن زنان و پس از آن

جانب و بیگانگان باشد.

اجازه ى ورثه براى دفن در قبر میّت دیگر

سؤال۱۳۷۹٫ شخصى فوت نموده و او را در قبرى دفن کرده اند که ورثه خریده اند و بعد از علم یا اطمینان به خاک شدن میّت و باقى نماندن جنازه ى او، مى خواهند فرزند یا همسر او را دفن کنند. آیا اجازه ى همه ى ورثه لازم است؟

پاسخ:در فرض موقوفه نبودن زمین، چون ملک ورثه بوده، نیاز به اجازه ى همه ى آن ها دارد، مگر این که یکى از ورثه خریده باشد که اجازه شخص او کافى است.

مالک قبر بعد از دفن میّت

سؤال۱۳۸۰٫ شخصى وصیّت نموده که از ثلث مال او قبرى بخرند و او را در آن دفن کنند؛ و بعد از علم یا اطمینان به باقى نماندن جنازه ى او، آیا قبر مذکور، ملک ورثه او است، یا براى او باید خیرات شود؟ و اگر بخواهند شخصى را در آن دفن کنند، چه کسى باید اجازه دهد؟

پاسخ:در این صورت که موضوع باقى نمانده است، مربوط به ورثه مى باشد. مگر آن که وصیّت به نحو کلّى داشته باشد که باید در آن صرف گردد.

وصیّت دفن در قبر پدر یا مادر بعد از چهل سال

سؤال۱۳۸۱٫ شخصى وصیّت کرده که بعد از فوتم مرا در قبر پدرم یا مادرم بگذارید. در صورتى که ایشان هم چهل سال پیش فوت کرده اند. آیا این وصیّت صحیح است؟

پاسخ:در فرض مذکور ـ یعنى بعد از چهل سال ـ مانعى ندارد.

سالم بودن میّت یا بخشى از بدن او

سؤال۱۳۸۲٫ اگر فردى احتمال دهد قبور قدیمى در اثر زمان خالى شده و میّت خاک شده است، اما بعد از شکافتن ببیند که میّت به همان حال باقى است و یا استخوان هاى او باقى است، تکلیف چیست آیا باید قبر را بپوشاند و یا مى تواند استخوان ها را کنار زده و میّت را در آن دفن کند؟

پاسخ:اگر اندراس صادق نیست یا مشکوک است، باید آن را بپوشانند و حرام است میّت دیگرى را دفن کنند.

آماده نمودن قبر و مثل آن در ایجاد حقّ دفن

سؤال۱۳۸۳٫ اگر در قبرستان عمومى شخصى قبرى را براى خود حفر و آماده نماید یا مقبره اى بسازد، آیا براى او حقّى ایجاد مى نماید یا خیر؟ و آیا دیگران مى توانند بدون اجازه ى او، میّتى را در آن دفن کنند؟

پاسخ:اگر براى او جایز بوده، احتیاط آن است که دیگرى را دفن نکنند؛ مگر با اجازه او، یا آن که مصرف و استفاده از آن قبر توسط

سازنده ى آن منتفى شود.

عدم جواز نبش قبر کافر کتابى در زمان هُدنه

سؤال۱۳۸۴٫ نبش قبر غیر مسلمان براى تشریح بدن وى چه حکمى دارد؟

پاسخ:اگر کافر غیر کتابى باشد که احترامى ندارد و جایز است و اگر کافر کافر کتابى و در زمان هُدنه باشد، در حکم مسلمان است و جایز نیست. البته در قبرستان مسلمین نباید دفن شود.

دفن در غیر محل وصیت شده

سؤال۱۳۸۵٫ میّتى را در غیر محلّ دفنى که وصیّت کرده بود، دفن کرده اند، چه حکمى دارد؟

پاسخ:اگر هتک حرمت میّت نباشد، باید او را نبش قبر کنند و در مکان مورد وصیت دفن کنند.

گذاشتن قرآن و دعا با میّت

سؤال۱۳۸۶٫ آیا گذاشتن قرآن و ادعیّه و تربت به همراه میّت در قبر خواه میّت وصیّت کرده باشد و خواه وصیّت نکرده باشد جایز است یا نه؟ اگر جایز است، چه شرایطى باید مراعات شود؟

پاسخ:در صورتى که هتک نباشد و جایى نگذارند که نجس شود اشکال ندارد.

تلقین

سؤال۱۳۸۷٫ در بعضى از مناطق رسم است تلقین میّت را بعد از سنگ چینى و پوشاندن لحد مى خوانند؛ به این ترتیب که اوّل با سنگ هاى ضخیم قبر پوشانده مى شود و تنها بالاى سر یا قسمتى از قبر باز مى ماند، به حدّى که ارتفاع به وجود مى آید به نحوى که در وقت گفتن کلمات افتتاحیه تلقین، امکان این که دست بر کتف میّت زده و دهان نزدیک گوش او ببرند وجود ندارد، لذا بعضى اوقات با چوب شانه ى میّت را فشار مى دهند.

پاسخ:خود تلقین واجب نیست چه رسد به تکان دادن. پس در فرض سؤال به نحوى نباشد که هتک میّت به حساب آید.

باطل بودن نماز یا غسل یا کفن میّت

سؤال۱۳۸۸٫ حکم میتى که یقین به باطل بودن غسل یا کفن یا نماز یا دفن او پیدا شده است چیست؟

پاسخ:به مسأله ى ۵۳۱ و مورد سوّم از مسأله ى ۵۵۰ رساله رجوع شود.

اندازه مخفى کردن میّت در خاک

سؤال۱۳۸۹٫میت تا چه اندازه باید زیر خاک دفن شود؟

پاسخ:واجب است به مقدارى در زمین دفن شود که بوى او بیرون نیاید و درندگان نیز نتوانند بدنش را بیرون آورند.

دفن ناخن و دندان فرد زنده

سؤال۱۳۹۰٫ ناخن و دندانى که از انسان هاى زنده جدا مى شود، آیا لازم است دفن بشود؟

پاسخ:خیر، دفن و اعمال قبل از آن اگرچه متصل به مقدارى از گوشت باشد لازم نیست، هر چند احتیاط خوب است.

دفن افراد اعدامى

سؤال۱۳۹۱٫افردى که به هر دلیل اعدام شده اند، آیا مى توان در قبرستان مسلمانان دفن کرد؟

پاسخ:اگر مسلمان بوده اند، جایز است.

مرگ کارگر در معدن، چاه و…

سؤال۱۳۹۲٫ اگر کارگران در هنگام کار در معدن، چاه یا قنات بمیرند و بیرون آوردن جسد آن ها دشوار باشد، چه باید کرد؟

پاسخ:باید همان مقدار را که بدن میّت در آن قرار گرفته مسدود نمایند و اگر ممکن نیست باید درب چاه یا… را ببندند و همان محل را قبر او قرار دهند و در صورتى که آن محل مال غیر باشد باید به نحوى او را راضى کنند، اگرچه با پرداخت قیمت آن محل باشد.

مشخص نبودن قبله جهت دفن

سؤال۱۳۹۳٫ اگر در هنگام دفن جهت قبله مشخص نشود و تأخیر در دفن نیز ممکن نباشد وظیفه چیست؟

پاسخ:به هر طرفى که شد دفن کنند و اگر به یک طرف ظن وجود دارد که قبله است همان را اختیار کنند.

دفن اموات در قبرهاى چند طبقه

سؤال۱۳۹۴٫ آیا دفن اموات در قبرهایى که بر روى هم و به صورت چند طبقه ساخته مى شود، جایز است؟

پاسخ:بله، جایز است.

دفن در مسجد

سؤال۱۳۹۵٫ آیا دفن میّت در مسجد جایز است؟

پاسخ:با ضرر نرساندن به مسلمین و عدم مزاحمت با نمازگزاران و عدم آلوده شدن باطن مسجد، جایز است اگرچه احتیاط در ترک آن است.

http://portal.anhar.ir/node/2101/?ref=sbttl#gsc.tab=0

 

معنای لغوی تشییع

تشییع در لغت به معنای بدرقه رفتن، بقصد وداع دنبال کسی رفتن، در مراسم دفن مرده شرکت کردن را گویند.

معنای اصطلاحی

در اصطلاح فقهی خارج شدن و رفتن دنبال جنازه میّت تا زمانی که میّت را در قبر می‌گذارند.
معنی اصطلاحی تشییع مترادف با معنی لغوی اخیر آن است (در مراسم دفن مرده شرکت کردن).

تشییع در روایات

برای تشییع فضیلت و ثواب زیادی در روایات بیان شده است، که به چند نمونه از آنها را می‌شود.

تشییع از نظر پیامبر اکرم

۱- از رسول الله -صلی الله علیه و آله- در حدیثی وارد شده که می فرمایند:
«من شَیَّعَ جنازهً فله بکلٍ خطوهٍ حتّی یرجع، مائه‌الف الف حسنه‌ و یمحی عنه مائه الف الف سیّئهً و یرفع له مائه‌الف الف درجه، فان صلّی علیها یُشیِّعَهُ فی جنازته مائه الف الف ملک، کلُّهم یستغفرون له حتی یرجع، فان شهد دفنها وکّلّ الله به الف ملک کلُّهم یستغفرون له حتّی یبعث من قبره»
«رسول خدا -صلی الله علیه و آله- فرموده‌اند: کسی که جنازه‌ای را تشییع کند هر قدمی که برمی‌دارد. تا زمانی که برگردد صدهزار هزار حسنه خواهد داشت و صد هزار هزار گناه از او محو می‌شود و صد هزار هزار درجه نزد خدا بدست می‌آورد و اگر بر میّت نماز هم بخواند موقع مرگش صد هزار هزار ملائکه او را تشییع می‌کنند که همه آنها برای او استغفار می‌کنند و اگر در دفن میّت حاضر شود خداوند صد هزار هزار ملائک را مأمور می‌کند تا روز قیامت برای او طلب مغفرت کنند.»

تشییع از نظر امام باقر

۲- علی بن ابراهیم از امام باقر -علیه السلام- نقل کرده است که امام  فرمودند:
«زمانی که مؤمن را وارد قبر کردند، به او نداء‌ می‌شود اولین تحفه و عطای تو بهشت است و اولین تحفه و عطای کسی که تو را تشییع کرد مغفرت و بخشش اوست»

مستحبات تشییع

یکی از مقدمات دفن، تشییع میّت است و مستحب است که اولیای میّت مؤمنین را برای تشییع جنازه و نماز خبر کنند و بر مؤمنین نیز مستحب است در تشییع جنازه شرکت کنند.استحباب تشییع زمانی است که محل دفن میّت از محل غسل و حنوط و کفن دور باشد. ولی اگر محل دفن میّت نزدیک باشد تشییع مستحب نیست.

مراتب تشییع

تشییع مراتبی دارد:
۱- کمترین مرتبه آن به دنبال جنازه رفتن است تا زمانی که بر او نماز بخوانند.
۲- حد وسط آن دنبال جنازه برود تا زمانی که میّت را دفن کنند.
۳- بالاترین مرتبه آن این که بعد از دفن میّت توقف کند و برای او طلب استغفار کند و از خداوند بخواهد در هنگام سوال نکیر و منکر او را در عقیده‌اش ثابت قدم نگه دارد.

آداب تشییع

آداب تشییع زیاد است که چند نمونه از آن ذکر می‌شود:

پیاده بودن

۱- مشایعت کننده در حال تشییع پیاده باشد و سواره بودن مکروه است.

جلو نیافتادن

۲- پشت سر جنازه یا یکی از دوطرف جنازه سمت راست یا چپ حرکت کند و افضل این است که پشت سر جنازه حرکت کند.

در حال تفکر بودن

۳- تشییع کننده در حال خضوع و تفکر باشد و خود را به جای میّت حساب کند که او را برای دفن می‌برند و او آرزوی بازگشت به دنیا کرده و دعایش اجابت شده است.

تربیع

۴- حاملان جنازه تربیع کنند یعنی جنازه را از هر چهار گوشه بردارند و بهتر در کیفیت تربیع آن است که ابتداء‌ سمت دوش راست میّت را بر دوش راست خود بگذارد و بعد سمت پای راست میت را بر دوش راست خود بگذارد و بعد از آن سمت پای چپ میت را بر دوش چپ بگذارد و پس از آن سمت دوش چپ میت را بر دوش چپ بگذارند.

ایستاده بودن

۵- کسی که جنازه را تشییع می‌کند تا هنگام گذاشتن میّت در لحد به زمین ننشیند.

ذکر گفتن

۶- مستحب است حامل جنازه ذکر بسم الله و بالله و صلی الله علی محمد و آل محمد اللهم اغفر للمومنین و المومنات را بگوید.

به دوش گرفتن جنازه

۷- جنازه را بر دوش حمل کنند و با ماشین و چیز دیگر حمل نکنند. مگر این که عذری مثل دور بودن مسافت داشته باشند.

پابرهنه بودن

۸- صاحب میت پابرهنه و بدون رداء باشد. یا وضعش را بگو نه ای تغییر دهد که معلوم شود عزادار است.

مکروهات تشییع

۱- خندیدن و به لهو و لعب مشغول شدن.
۲- پشت جنازه میت آتش بردن مگر در شب که برداشتن چراغ مکروه نیست.
۳- مشایعت کردن زنان و دویدن پشت سر جنازه میت نیز مکروه است.

منبع

پاسخ دهید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد.

نه − 1 =